Sanat & Kültür
Frieze Sculpture 2026: Fatoş Üstek Heykeli Bir Ekoloji Olarak Okuyor
16 Eylül'de Regent's Park'ta açılacak Frieze Sculpture 2026, Türk kökenli küratör Fatoş Üstek'in yönetiminde heykeli kentsel ve doğal çevreyle ilişkili, geçirgen bir pratik olarak soruyor.
Frieze Sculpture bir parkta açık hava heykeli sergisi — ama bu tanımlama işin yüzeyini çiziyor. 14. yılına giren etkinlik, her yıl bir küratörün Regent's Park'ın İngiliz bahçelerine koyduğu birkaç düzine yapıtla Frieze London ve Frieze Masters fuarlarının yanında, ve onlardan bağımsız olarak ayakta duruyor. Bu yıl küratörlük koltuğunda Fatoş Üstek var.
Frieze Sculpture 2026, 16 Eylül - 1 Kasım tarihleri arasında İngiliz Bahçeleri'nde açık. Üstek'in kavramsal çerçevesi, heykeli «gözenekli ve ilişkisel bir ekoloji» olarak okuyor: sosyal, mekânsal ve çevresel bağlamların şekillendirdiği, kentsel ile doğal arasında melez bir pratik. Yapıtların parka cevap verdiği kadar parkı da dönüştürdüğü, bu etkileşimin tek yönlü olmadığı bir düzen.
Üstek'in bu tanımlaması teorik görünse de pratik bir müdahaleye karşılık geliyor. Regent's Park, pek çok Londralı için gündelik koşu, yürüyüş ve piknik mekânı. Buraya konan heykel, müze ziyaretçisini değil; parkı kullanan birini yakalıyor. Bu tesadüf değil, tasarım: Frieze Sculpture'ın ücretsiz girişli olması, erişim sınırını müze biletinin çok ötesine taşıyor.
Frieze Sculpture küratörlüğü, sanat dünyasının merkezindeki bir güncel tartışmada ses sahibi olmak demek. Üstek bu zeminde ne söylüyor?
Fatoş Üstek, Frieze organizasyonundaki bu rol için yabancı bir isim değil — uluslararası kurumlarla süregelen bir pratiğin sahibi. Ama yine de, Regent's Park'ta 14 yıllık bir serinin küratörlüğüne gelmiş olması dikkat çekici. Türkiye'nin sanat dünyasındaki sesinin Batı kurumlarında nasıl yankı bulduğunu düşünürken sıklıkla sahte temsil sorunu çıkıyor önüne: dahil edilme, temsil demek değil. Üstek'in durumu farklı; çerçeveyi o kuruyor, içeriğe o karar veriyor.
Sanatçı listesi henüz açıklanmadı; etkinlik Eylül'de. Ama küratöryel yön — melez ekoloji, kentsel doğa ilişkisi, heykel ile mekân arasındaki geçirgenlik — bazı şeyleri ima ediyor. Frieze'in son yıllardaki seçici profili düşünülünce, bahçe mimarisiyle düşünsel bağ kuran yapıtların ağırlık taşımasını beklemek makul.
Frieze London ve Frieze Masters, 14-18 Ekim'de Regent's Park'ta. Yani parkın kendisi, bu hafta boyunca hem açık bir kamusal alan hem bir sanat fuarının çevresi hem de heykellerin evi olmaya devam ediyor. Bu üst üste binme her zaman şanslı bir çakışma değil; fuar kalabalığının parkı satış atmosferine çekmesi daha önce de konuşuldu. Frieze Sculpture'ın ücretsiz ve ekim öncesiyle sonrasında da açık olması, bu ayrımı korumaya çalışıyor.
Eylül-Kasım sürecinde Londra'ya denk gelenlere önerim: fuarın kalabalığından önce veya sonra, saatler içinde değil, parktaki heykellerle başbaşa bir sabah vakit geçirmek. Üstek'in «ekoloji» dediği şey, belki en iyi tek başına deneyimleniyor.