Yat & Denizcilik
Saint-Tropez Körfezi'nde J-Sınıfı: Tarihin Dalga Boyu
Les Voiles de Saint-Tropez 28. edisyonu 26 Eylül - 4 Ekim 2026 tarihleri arasında yaklaşık 300 tekneyle gerçekleşiyor. Bu yılın en büyük haberi ise körfeze dönen J-Sınıfı yatlar: Svea, Rainbow ve Shamrock.
J-Sınıfı yelkenliler, 1930'ların America's Cup tekneleridir. Lipton, Vanderbilt, sopwith — bu isimler o dönemin en büyük yarışma kapasitelerini J'nin alüminyum veya ahşap gövdelerine döktü. Savaş onları köşeye attı; yeniden inşa süreçleri onlarca yıl aldı. Bugün yelken açabilenler sayıca az, ama her biri açık su üzerinde kendi döneminin dilini konuşuyor.
2026 Voiles'ında Svea, Rainbow ve Shamrock körfeze dönüyor. Svea 2019'da yeniden inşa edilen İsveç J'si; Rainbow, 2012'de şekillendirilen Amerikan geleneğinin sürdürücüsü. Shamrock ise ayrı bir hikâye: 1930'da Sir Thomas Lipton'ın beşinci ve son Cup mücadelesi için ahşap inşa edildi, 2022'de hasarlı haldeyken satın alındı ve 2024 Mayıs'ında Saxon Wharf, Southampton'dan yeniden denize indi. Tamamen sökülüp yeniden kurulmuş hali, orijinal çerçeve payının yüzde 62'sini koruyor.
Handicap Sistemi ve Gerçek Yarış
J-Sınıfı tekneler boy ve teçhizat farklılıkları nedeniyle özdeş piste yarışmıyor; IRC veya J-Sınıfı kendi handicap hesabıyla sonuçlar düzenleniyor. Bu hesap, teorik olarak her yatın eşit koşulda rekabet ettiği bir zemin sunuyor. Pratikte ise hesabı yapanların kim olduğu ve parametrelerin nasıl belirlendiği her sezon tartışılıyor. Svea ile Rainbow, Palma Süperyat Regatasında da aynı handicap sistemiyle mücadele etti.
Bu yıl Shamrock'a ayrı bir davet uzandı: Patrice de Colmont anısına düzenlenen Club 55 Nioulargue kupasında yarışacak. De Colmont, Nioulargue regatasının kurucusu ve Club 55'in sahibiydi; 2025 sonunda hayatını kaybetti. Bu anma yarışı, organizasyonun derin bir kültür pratiği olduğunu bir kez daha gösteriyor.
Bir Klasiği İzlemek
J-Sınıfı bir tekneye bakmak, rüzgârın altında duran tarihe bakmaktır. Ama tarihin güzelliği, o tekneyi dümenin başından değil, kıyıdan izlemeye alıştırdığında kaybolur.
Saint-Tropez körfezi, Voiles haftasında başka bir gezegendir. Yaklaşık 300 tekne, değişik dönemlere ait, kimi gerçek yarış makinesi kimi güzelliğiyle burada olan. Şehrin marina kültürüyle arayı belli tutan biri olarak bu etkinliğe karışık duygularla bakıyorum. Ama J'lerin su üzerindeki görüntüsü — o uzun yelken yüzeyi, o derin draftın suyu kesmesi — beni her seferinde yerinde tutuyor.
Etkinlik, yarışın kendisi kadar kıyı yaşamıyla da tanımlı. Teknelerin liman girişi, karşılama törenleri, restoran rezervasyonlarının aylar öncesinde dolması — bunlar Voiles'ın ürettiği ritüellerdir. Bu ritüeller kimi zaman yarışı gölgeler; ama Svea ile Rainbow gibi tekneler pistteyken organizasyonun kokteyller değil denizcilerin etkinliği olduğunu bir süreliğine hatırlıyorsunuz.