Teknoloji
Ağustos 2026'da Yasa Devreye Giriyor — Şirketlerin Çoğu Hazır Değil
AB Yapay Zeka Yasası'nın yüksek riskli sistem yükümlülükleri 2 Ağustos 2026'da yürürlüğe giriyor. Güncel araştırmalar, kurumların yarısından fazlasının henüz temel AI sistem envanteri bile çıkarmadığını gösteriyor.
AB Yapay Zeka Yasası, Ağustos 2024'te yürürlüğe girdi ve uyum takvimini katmanlı tuttu: önce yasaklı sistemler (Şubat 2025), ardından genel amaçlı modeller (Ağustos 2025), son olarak yüksek riskli sistem yükümlülükleri. Bu sonuncusunun son tarihi 2 Ağustos 2026.
Yüksek riskli kategori dar değil. Biyometrik tanımlama, eğitim ve istihdam kararlarını etkileyen sistemler, kredi ve sigorta skorlaması, göç yönetimi, adalet — bunların tümü bu kapsamda. Büyük kurumların olağan iş akışında bu kategorilere giren onlarca sistem var. Uyum gereklilikleri ise risk yönetimi altyapısı, veri yönetişimi, kayıt tutma, şeffaflık mekanizmaları, insan denetimi ve siber güvenlik dayanıklılığını kapsıyor.
Hazırlık Boşluğunun Boyutu
Cloud Security Alliance'ın Mart 2026 tarihli araştırması, kurumların yüzde elliden fazlasının temel bir AI sistem envanteri çıkarmadığını saptadı. Kapsamlı bir AI yönetişim çerçevesini tam anlamıyla kurmuş olanların payı ise küçük bir azınlıkta kalıyor — buna karşın kurumların büyük çoğunluğu AI'yı operasyonel düzeyde kullandığını söylüyor. Bu tablo, yönetişim boşluğunun teknik bilgi eksikliğiyle değil, önceliklendirme kararıyla açıklandığını gösteriyor.
Finansal tablo da ağır. Büyük kurumlar için yüksek riskli sistem uyum maliyeti 8 ile 15 milyon euro arasında tahmin ediliyor. Süreci son ana bırakan kurumlar ise ayrıca bir pratik sorunla karşılaşıyor: nitelikli denetçiler ve uyum danışmanları çoktan rezerve edilmiş durumda.
Erteleme Olur mu?
Avrupa Komisyonu'nun 2025 sonunda önerdiği 'Digital Omnibus' paketi, Ek III sistemleri için Aralık 2027'ye kadar erteleme içeriyordu. Bu düzenleme henüz yasalaşmadı. Hukuk danışmanlık firmaları kurumlarına Ağustos 2026'yı geçerli son tarih olarak almanı öneriyor — erteleme gerçekleşirse kâr, gerçekleşmezse ceza 15 milyon euro ya da küresel yıllık cironun yüzde üçü, hangisi yüksekse o.
Uyum boşluğu teknik değil; kurumlar AI'yı kullanırken yönetişimi erteliyor — bu kombinasyon düzenleyici için hazır bir hedef.
Avrupa'nın bu yasaya verdiği ciddiyetin somut göstergesi, ceza mekanizmasının yapısında. GDPR'ın ilk yıllarında uygulamanın yavaş başladığını hatırlayanlar için farklı bir beklenti var: yüksek riskli sistemlerin denetimi ulusal piyasa gözetim otoritelerine bırakılırken, AB Yapay Zeka Ofisi merkezî bir koordinasyon ve genel amaçlı modeller üzerinde doğrudan yetkiyle kuruldu — ve yüksek profilli bir ilk davayla standart belirleme baskısı altında.