Hong Kong'da Bir Akşamın Muhasebesi: Soyut Sanat Satışa Çıkıyor

Müzayede katalogları aslında bir tür küratöryel metindir — sadece hiç kimse bunu böyle adlandırmaz, çünkü sonunda çekiç iniyor ve ortaya fiyat çıkıyor. Sotheby's Hong Kong'un 29 Eylül akşam satışı, bu ayrımı olağandışı ölçüde geçirgen kılıyor: Joan Mitchell, Sanyu, Zao Wou-Ki, Mark Rothko ve Yayoi Kusama'yı aynı salonda bir araya getiren bir katalog, hangi kelimelerle geçinirse geçinsin, aslında bir argüman sunuyor.

O argüman şu: soyut sanat Batı'nın tekelinde değildir, Büyük Çin'in koleksiyoner kuşağı bunu zaten biliyor ve piyasanın bunu kayıt altına alması artık kaçınılmazdır. Bu tezi desteklemek için 'Beyond the Abstract' adlı bir sergi de eşlik ediyor satışa — Büyük Çin'de soyut sanatın bu kapsamda ilk kez bir araya getirildiği iddia edilen, kurumsal ağırlıklı bir sunum.

Katalogda öne çıkan isimlerden biri Sanyu — Paris'te yaşayan, Çin asıllı, 1966'da hayatını kaybeden bir ressam. Uzun süre modernizm anlatısının kenarında kalan Sanyu, son on yılda dramatik bir piyasa yeniden değerlendirmesine sahne oldu. Şimdi satışa çıkan çalışma, 'yeniden keşfedilen bir başyapıt' olarak tanımlanıyor; özel bir Avrupa koleksiyonundan geliyor.

Bu tanımlamanın içine girmeye değer: bir yapıt nasıl 'yeniden keşfedilir'? Genellikle özel bir koleksiyonda, kurum dışında, yıllarca görünmez biçimde kalır — sonra müzayede kaydı onu yeniden dolaşıma sokar ve dolaşıma girmesi provenance katmanı ekler, bu katman fiyatı yukarı çeker, bu fiyat kurumsal tescili hızlandırır. Sanyu tam bu döngünün içinde. Yapıtın estetik değeriyle bu döngü birbirinden bağımsız; ikisini karıştırmak, müzayede söyleminin en başarılı numaralarından biridir.

Katalogda Zao Wou-Ki'nin bir 'oracle bone painting'i var — Shang hanedanına ait kemik yazıtı biçimlerinden beslenen erken dönem çalışmalarına verilen isim. Bu yapıtlar Zao'nun en az bilinen ama en çok merak uyandıran evresine ait: Batı soyut ekspresyonizmiyle Çin yazı geleneği arasındaki mesafeyi minimize ettiği, işaret ve jest arasındaki sınırı bulanıklaştırdığı yıllar.

Burada piyasa mantığıyla estetik merak arasındaki mesafe kapanıyor: oracle bone eserleri hem nadir hem de kavramsal olarak yoğun. Koleksiyoner için bu ikisi aynı anda cazip. Nadir, depolama güvenliği sağlar; kavramsal yoğunluk ise o güvenliği entelektüel bir kılıfa sokar. Satın almak artık 'yatırım' değil, 'derinlemesine anlama' olarak konumlanıyor.

Joan Mitchell'in katalogdaki geç dönem başyapıtı ve iki Yayoi Kusama balkabağı, bu satışın farklı bir işlevini yerine getiriyor: Batı ile tanınan Asya'yı aynı odada tutarak Hong Kong alıcısına bir güvence mesajı veriyor. Mitchell, Amerika'nın en iyi tanınan kadın soyut ekspresyonistlerinden; Kusama ise uluslararası piyasanın en güvenilir fiyat çıpalarından biri. Bu isimlerin bir Asya gecesinde yer alması, satışın üretmeye çalıştığı söylemin bir çelişkisini de ortaya koyuyor: 'Soyut sanat Batı'nın tekelinde değildir' derken Mitchell ve Kusama'nın piyasa ağırlığına yaslanmak, o tezi hem destekliyor hem de aşındırıyor.

Rothko da listede. Multiform serisinden bir tuval — Rothko'nun dikdörtgen renk alanlarına yerleşmeden önceki, daha serbest ve az tanınan dönemi. Bu eserlerin piyasada görece daha sınırlı dolaşımı, onları hem spekülatif hem çekici kılıyor: Rothko adı taşıyan ama tanıdık ikonografisi olmayan bir yapıt, hangi fiyatla kapanacağı öngörülemeyen bir sürtünme zemini sunuyor.

Satış henüz gerçekleşmedi. 29 Eylül'de çekiç iner ve rakamlar açıklanır. O rakamlar, burada anlatılan argümanın ne kadar inandırıcı bulunduğunu gösterecek — koleksiyoner odasında, niyetten bağımsız olarak, tek bir ölçütle: fiyat. Ama o akşamdan önce bile katalog, Hong Kong'un hangi soruyu sormakta olduğunu gösteriyor: Büyük Çin'in soyut sanatla hesabı, Batı'nın onayına ne kadar muhtaç?